header
menu_left
 
Historia

Winorośl uprawiano tutaj na długo przed odkryciem dobroczynnych efektów działania szlachetnej pleśni, co miało miejsce około 1650, kiedy to według lokalnej legendy ucieczka przed tureckim najazdem spowodowała opóźnienie zbiorów. Po powrocie zastano na krzewach pokurczone, obeschnięte winogrona i nie mając wielkiego wyboru, zrobiono z nich wino. Następnej wiosny Máté Sepsy Laczkó, kapelan Rakoczych i winiarz w jednej osobie, zaprezentował wino Aszú księżnej Zuzannie. Szedł do niej, być może, z duszą na ramieniu ale wino najwyraźniej przypadło jej do gustu – przynajmniej możemy tak przypuszczać znając jego jasną przyszłość, która potem nastąpiła.
Opowieść ta nie brzmi może zbyt wiarygodnie i ma w sobie coś z mitu ale zawiera przy tym więcej niż ziarno prawdy. Podstawy metody tworzenia win Aszú rzeczywiście opisał kapelan Rakoczych pastor Máté Sepsy Laczkó na początku siedemnastego wieku a dokumenty świadczą o tym, że była ona znana już w wieku szesnastym - ponad dwieście lat wcześniej zanim gdziekolwiek indziej zajęto się produkcją win zbotrytyzowanych. Nim upłynęło siedemnaste stulecie Tokaj zyskał powszechne uznanie jako jedno z najlepszych win świata. W dwóch kolejnych wiekach osiągnął szczyty swej sławy, będąc winem cenionym na  dworach królewskich całej Europy.
Zdarzyło się nawet, że - w desperackiej próbie - za pomocą winnej dyplomacji, książę Franciszek Rakoczy starał się pozyskać łaskawość, i co ważniejsze pieniądze, Ludwika XIV dla swego powstania przeciw Habsburgom. Król Słońce był oczarowany winami a jego królewskie słowa vinum regum, rex vinorum - wino królów, król win są już na zawsze połączone z winem tokajskim. Ludwik XIV oczywiście obiecał pomoc finansową, choć opierał się raczej na względach politycznych a nie wrażeniach organoleptycznych. W końcu i tak nie udało mu się dotrzymać słowa. Był zbyt zajęty walką na wielu frontach. Ostatecznie, Habsburgowie wyszli z wojny zwycięsko i świetne winnice księcia Rakoczego zostały skonfiskowane przez koronę, w której rękach pozostały przez następnych dwieście lat.
Zdobyte uznanie oraz idący za nim dostatek starano się odpowiednio pielęgnować. Wydano królewskie dekrety regulujące praktyki winiarskie w celu chronienia standardów jakości. Pierwszy znany system klasyfikacji winnic powstał właśnie w Tokaju, gdzie niewielkie parcele dające stale dobre lub bardzo wina uznawano przy kolejnych okazjach za uprawy pierwszej, drugiej lub trzeciej klasy, co miało miejsce w 1700 i 1772.
Wobec tak wspaniałej przeszłości, trudno uwierzyć w niedole przez jakie przeszedł Tokaj w XX wieku. Zaraza filoksery, niespokojne dzieje Europy Środkowej z dwiema wojnami światowymi i holokaustem, który pochłonął także żydowskich kupców winnych, przyczyniały się kolejno do upadku regionu. Wprowadzenie systemu komunistycznego było ostatecznym ciosem. W szale znoszenia zróżnicowania we wszystkich dziedzinach życia, produkcję wina, choć, co ważne, nie uprawę winorośli, scentralizowano i powierzono jednemu państwowemu koncernowi. Produkowano wielkie ilości win, wchłaniane przez nienasycony a przy tym niewymagający rynek, z tragicznymi skutkami dla jakości i wizerunku. Za to, że nawet w tych trudnych warunkach udawało się czasem stworzyć prawdziwie wielkie wina, należy się głęboki hołd regionowi i jego winiarzom.


Chronologia wydarzeń
XIII wiek
Pierwsze zapiski o produkcji win w regionie.
XIV wiek
Powstają labirynty wykuwanych w skałach piwnic.
XV wiek
Pierwsza pisemna wzmianka o winach tokajskich.
XVI wiek
Przełomowy okres dla międzynarodowego znaczenia Tokaju. Staje się on wówczas najdroższym i najbardziej poszukiwanym winem świata. Powstają pierwsze wina Aszú, Aszú jest wymienione w Nomenclature Balázsa Fabriciusa Szikszai (Vinum passum: aszú szeoleo, czyli „winogrona aszú”).
XVII wiek
Era Rakoczych. Tokaj jest sławny w całej Europie. Rynek polski i rosyjski wchłaniają niemal połowę produkcji. Máté Sepsy Laczkó opisuje metodę tworzenia win Aszú.
XVIII wiek
Ludwik XIV nazywa Tokaj „królem win, winem królów”. Carowie lokują w Tokaju oddział kozaków dla zapewnienia eskorty najlepszych win Aszú do St. Petersburga.
1730 – Pierwsza klasyfikacja winnic Tokaju, zamieszczona w monumentalnym dziele Matyasa Beli „Życie ludu węgierskiego około 1730”
1772 – pierwsza oficjalna, królewska klasyfikacja.
XIX w.
Filoksera pasożytując na korzeniach winorośli dewastuje winnice w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych tego stulecia.
XX w.
Po upadku monarchii Habsburgów i podziale Węgier, winnice Szõlõske i Kistoronya (w sumie 178 hektarów) zostają przyłączone do Czechosłowacji (obecnie Słowacja). Po 1945 roku region degraduje socjalistyczna gospodarka planowa.
1989 – Nowy początek po upadku muru berlińskiego.

  directinfo logó